માલદીવે ચીનના ઈશારે ભારતને કહ્યું; સૈન્ય હટાવો

  • માલદીવે ચીનના ઈશારે  ભારતને કહ્યું; સૈન્ય હટાવો

નવીદિલ્હી તા,11
માલદીવની ચીન સમર્થક અબ્દુલ્લા યામીનની સરકારે ભારતને વધુ એક ઝટકો આપ્યો છે. માલદીવે ભારતને પોતાના સૈનિકો અને હેલિકોપ્ટરને પાછા બોલાવવા કહ્યું છે. રોયટર્સના રિપોર્ટ મુજબ જૂનમાં એગ્રીમેન્ટ પૂરું થઈ ગયા બાદ માલદીવ સરકારે આ પગલું ઉઠાવ્યું છે. આ નવા ઘટનાક્રમથી માલદીવને લઈને ભારત તેમજ ચીનની ખેંચતાણમાં વધારો થવાની આશંકા છે.
દાયકાઓથી માલદીવના સૈન્ય અને સિવિલિયન ભાગીદાર રહેલા ભારતની પોઝિશનને નબળી કરવા માટે ચીન સતત અહીં રસ્તાઓ, બ્રિજ અને મોટા પ્રમાણમાં એરપોર્ટ બનાવી રહ્યું છે. ગત દિવસોમાં ભારતે માલદીવમાં યામીન સરકાર તરફથી રાજકીય વિરોધીઓ વિરુદ્ધ ચલાવાયેલા અભિયાન અને ઈમરજન્સીનો વિરોધ કર્યો હતો. ત્યારે માલદીવના વર્તમાન રાષ્ટ્રપતિ અબ્દુલ યામીનના વિરોધીઓએ ભારત સમક્ષ સૈન્ય હસ્તક્ષેપની માગ કરી હતી.
આ કારણોથી માલદીવમાં ભારત વિરોધી વાતાવરણ ઊભું થયું. ભારત અને માલદીવ વચ્ચે આ તણાવે નવી દિલ્હીના એ ડિફેન્સ સહકાર કાર્યક્રમ પર પણ અસર કરી છે, જેને હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રના નાના દેશોના ઈકોનોમિક ઝોન તૈયાર કરવા અને ચાંચિયાઓથી બચાવવા માટે ચલાવાયા છે.
ભારતમાં માલદીવના દૂત અહમદ મોહમ્મદે રોયટર્સને જણાવ્યું કે, ભારતે જે બે હેલિકોપ્ટર આપ્યા છે, તેનો ઉપયોગ હવે નથી થઈ રહ્યો. તેમના કહેવા મુજબ, આ હેલિકોપ્ટરથી થતા કામો કરવા માટે માલદિવ જાતે સમક્ષ થઈ ગયું છે. તેમણે કહ્યું કે, પહેલા તેનો સારો ઉપયોગ થયો, પરંતુ હવે ફસાયેલા લોકોને કાઢવા માટે અમે પોતે ક્ષમતા વિકસિત કરી લીધી છે.
જોકે, તેમના કહેવા મુજબ, ભારત અને માલદિવ હજુ પણ આ આઈલેન્ડવાળા દેશના એક્સક્લૂઝિવ ઈકોનોમિક ઝોનની સામૂહિક ચોકીદારી કરી રહ્યા છે. માલદીવમાં ભારતના હેલિકોપ્ટર ઉપરાંત 50 મિલિટરી પર્સનલ પણ તૈનાત છે. તેમાં પાઈલટ અને મેન્ટેનન્સ ક્રૂ પણ સામેલ છે, જેમના વિઝાની અવધિ પુરી થઈ છે. તેમ છતાં ભારતે તેમને માલદીવથી પાછા નથી બોલાવ્યા. ઈન્ડિયન નેવીના પ્રવક્તાએ બુધવારે જણાવ્યું કે, બે હેલિકોપ્ટર અને આપણા માણસો હજુ પણ ત્યાં છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, વિદેશ મંત્રાલય આ મામલાને જોઈ રહ્યું છે. જોકે ,વિદેશ મંત્રાલયે રોયટર્સના સવાલોના જવાબ આપવાનો ઈનકાર કરી દીધો.
ભારત માગ કરી રહ્યું છે. યામીન પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અબ્દુલ ગયૂમ અને સુપ્રીમ કોર્ટના જજો ઉપરાંત પોતાના રાજકીય હરીફોને મુક્ત કરે. ભારતે સપ્ટેમ્બરમાં ચૂંટણી કરાવવાના યામીન સરકારના નિર્ણયની પણ ટીકા કરી છે. ભારતે કહ્યું કે, જ્યાં સુધી ન્યાયનું શાસન સ્થાપિત ન થઈ જાય, ચૂંટણી કરાવવાનું પગલું ખોટું છે. ભારત અબ્દુલ ગયૂમનું નજીકનું સમર્થક રહ્યું છે. 1988માં ગયૂમ સરકાર સામેના વિદ્રોહને નિષ્ફળ બનાવવા ભારતે આર્મી પણ મોકલી હતી.
બીજી તરફ, માલદીવમાં 2011માં એમ્બેસી ખોલનારા ચીને હાલના વર્ષોમાં આ દેશ સાથે સંબંધો ઘણા મજબૂત કર્યા છે. ખાસ કરીને પોતાના મહત્વકાંક્ષી બેલ્ડ એન્ડ રોડ પરિયોજના અંતર્ગત ચીન માલદીવની સાથે સંબંધો મજબૂત કરી રહ્યું છે. ચીન હંમેશા એ પણ કહેતું રહ્યું છે કે, તે માલદીવના આંતરિક મામલામાં દખલગીરીની વિરુદ્ધ છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, માલદીવ, મોરેશિયસ અને સેશલ્ઝ જેવા દેશોને હેલિકોપ્ટર, પેટ્રોલ બોટ અને સેટેલાઈટ સહકાર આપવો હિંદ મહાસાગરમાં ભારતની નેવીની રણનીતિનો ભાગ રહ્યો છે. તાજેતરના વર્ષોમાં ચીને આ ક્ષેત્રના દેશોમાં પોર્ટથી લઈને રસ્તા બનાવવામાં મદદ કરી ભારત સામે પડકાર ઊભો કર્યો છે.