ભગવાન પરશુરામ શૌર્યતા અને જ્ઞાનનું પ્રતિક

  • ભગવાન પરશુરામ શૌર્યતા અને જ્ઞાનનું પ્રતિક
  • ભગવાન પરશુરામ શૌર્યતા અને જ્ઞાનનું પ્રતિક

રાજકોટ તા.17
ભૃગુશ્રેષ્ઠ ભગવાન પરશુરામ જમદગ્ની ઋષિ અને રેણુકાના પુત્ર રૂપે વૈશાખ સુદ ત્રીજ અક્ષય તૃતીયાના રોજ પ્રગટ થયા હતા. સમસ્ત જગતના આરાધ્ય દેવ અને બ્રાહ્મણોના ઇષ્ટદેવ એવા ભગવાન વિષ્ણુના છઠ્ઠા અવતાર એવા ભગવાન પરશુરામજીની જન્મજયંતી આવી રહી છે. પરશુરામનું જન્મસ્થળ મધ્યપ્રદેશમાં ઓમકારેશ્ર્વર પાસે આવેલું માનવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે પરશુરામ અમર છે.
પરશુરામની માતૃભકિત અને ભાતૃપ્રેમનું દ્રષ્ટાંતનું ઉદાહરણ જોતા એક વખત પરુશરામની જન્મદાત્રી દેવી રેણુકા નિત્યક્રમ અનુસાર સ્નાનાદીથી પરવારી પુષ્પો વગેરે લઇને આશ્રમ તરફ આવતા હતા ત્યારે જંગલમાં એક યુગલની પ્રણયક્રીડા જોઇને રેણુકાના મનમાં મોહમાયા ઉત્પન્ન થઇ, પરીણામે તેમની અસામાન્ય સિધ્ધિઓ ઉપર પાણી ફરી વળ્યું, આ આખીયે ઘટના જાણી જમદગ્ની ઋષી ભારે ક્રોધિત થયા અને પોતાના પુત્રોને રેણુકાના શિરચ્છેદની આજ્ઞા કરી. ચારમાંથી એકેય દીકરો માતાની હત્યા માટે તૈયાર ન થતાં જમદગ્નિ ભારે ક્રોધિત થયા અને તેમના ક્રોધની આગથી ચારેય દીકરા ભસ્મીભુત થયા. માતા પ્રત્યે પરમ લાગણી હોવા છતાં પિતૃઆજ્ઞાને માન આપી પરશુરામે દેવી રેણુકાનો વધ કર્યો અને પોતાની જન્મદાત્રીનો વધ માત્ર પિતૃઆજ્ઞાને કારણે કરવો પડયો હોવાથી પરશુરામ અત્યંત દુ:ખમાં સરી પડયા ત્યારે પિતા જમદગ્નિ તેમને કોઇ વરદાન માંગવા કહે છે ત્યારે પરશુરામ માતા સહિત પોતાના ચારેય ભાતૃઓને નવજીવન આપવા પિતાને પ્રાર્થના કરે છે અને પિતા જમદગ્ની પ્રસન્ન થઇને માતા રેણુકા અને ચારેય ભાઇઓને સજીવન કરે છે. આમ ભગવાન પરશુરામની માતૃભકિત અને ભાતૃપ્રેમ બેજોડ હતો.
હૈહવકુળના ક્ષત્રિયોમાં અર્જુન નામે રાજા હતો. તેણે ગુરૂ દતાત્રેયની સેવા કરી તેમની પાસેથી હજાર બાહુઓ અને કોઇનાથી નાશ ન થઇ શકનાર તેવી આઠ સિધ્ધિઓ મેળવી એક વખત ઘોર જંગલમાં મૃગયા માટે નીકળેલા ત્યારે તે જમદગ્નીના આશ્રમે જઇ ચડયા, ત્યાં તેણે ઋષીની કામધેનુ ગાયને હરી લેવા પોતાના સૈનિકોને આજ્ઞા કરી એટલે બરાડા પાડતી કામધેનુ તેના વાછરડા સાથે બળજબરીથી મહિષ્પતી નગરી તરફ લઇ ચાલ્યો. એટલામાં પરશુરામ આશ્રમમાં આવ્યા ને સહસ્ત્રાર્જુનની દુષ્ટતા સાંભળી તરત જ ભયંકર ફરશી, ભાલો, ઢાલ તથા ધનુષ્ય લઇ સહસ્ત્રાર્જુનની પાછળ દોડયા. પરશુરામ સહસ્ત્રાર્જુનની ભુજાઓ કાપી નાખી અને કપાયેલ બાહુઓવાળા તેના મસ્તકને પણ ઉડાડી દીધું. આમ સહસ્ત્રાર્જુનના વધ થયો અને તેના દસ હજાર પુત્રો પણ ભયથી નાસી ગયા. જો કે ઋષિ જમદગ્નિ આ સંહારથી દુ:ખી થયા. પરશુરામને તેણે ભગવાનમાં મન લગાવી તીર્થસેવન કરવાની શિખામણ આપી. આમ પરશુરામ એક વર્ષ સુધી તીર્થસેવનમાં નીકળી પડયા. આ દરમ્યાન સહસ્ત્રાર્જુનના પુત્રો પોતાના પિતાનું વેર વાળવા જમદગ્નિના આશ્રમે આવ્યા અને જમદગ્નિ ઋષિનું મસ્તક કાપીને લઇ ગયા. પરશુરામ તીર્થયાત્રાએથી પરત ફર્યા અને પોતાની માતાને કલ્પાંત કરતાં જોયા. માતાને કલ્પાંત કરતા જોઇને પરશુરામ ફરીથી ફરશી ઉઠાવી ક્ષત્રિયોનો સંહાર કરીને સહસ્ત્રાર્જુનના દસ હજાર પુત્રોના મસ્તક કાપી નાખ્યા. આમ પિતાના વધને નિમિત બનાવી પરશુરામે એકવીસ વખત પૃથ્વીને નિ: ક્ષત્રીય બનાવી હતી અને પિતૃભકિતનો પરીચય આપ્યો હતો.
પરશુરામ ભગવાને શિવજીનું તપ કર્યુ હતું અને વરદાનમાં શિવજીએ પરશુ (કુહાડી) આપી હતી, ત્યારથી તેનું નામ પરશુ પડયું હતું. શિવપુરાણ, રામાયણ અને મહાભારત જેવા મહાકાવ્યો તેમજ વિવિધ ધાર્મિક ગ્રંથોમાં પણ ભગવાન પરશુરામનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. રામાયણમાં સીતા સ્વયંવર વખતે ભગવાન પાશુપતનું ધનુષ્ય ભંગ કરવાનો પ્રસંગ હોય કે મહાભારતમાં કાશી નરેશની પુત્રીઓના સ્વયંવરમાંથી ભીષ્મ દ્વારા રાજકુમારીઓના હરણની ઘટન હોય ત્યારે પરશુરામ એક વીર પુરૂષ તરીકેની ભૂમિકા ભજવી છે. મહાભારત કાળમાં પણ ભગવાન પરશુરામ એ ભીષ્મ, દ્રોણ અને કર્ણ જેવા મહારથીઓના વંદનીય ગુરૂ હતા. આમ ભગવાન પરશુરામ એ ચીરંજીવ, શોર્યતા અને જ્ઞાનનું પ્રતિક છે અને અજર-અમર છે.
અગ્નીપુરાણમાં દર્શાવ્યા અનુસાર પરશુરામે મહેન્દ્ર પર્વત ઉપર વસવાટ કર્યો હતો. પરશુરામે સમુદ્રને ભેદીને જમીન વિસ્તાર ઉભો કર્યો હતો જે કોંકણ તરીકે આજેય પ્રખ્યાત છે. આમ પરશુરામનો જન્મ અનેક રહસ્યોથી ભરપુર છે અને દેવતાઓ માટે પડકારરૂપ છે. ભારતીય સમાજ ભગવાન પરશુરામને શૌર્યના પ્રતીક તરીકે યાદ કરીને અખાત્રીજના રોજ પરંપરાગત પરશુરામ જયંતી ધામધૂમપૂર્વક અને હર્ષોલ્લાસથી ઉજવે છે. પરશુરામ બ્રહ્મતેજને એક અલગ પ્રકારે ક્ષાત્રતેજ સાથે સંમિલિત કરી વિશિષ્ટ ઓળખ બક્ષનારા મહાપુરૂષ તરીકે ઇતિહાસમાં જગવિખ્યાત છે.
(સંકલન : જયંત ઠાકર, હરેશ જોશી)